مجازات چک برگشتی چیه؟ واسه جواب به این سؤال اول باید تفکیکی بین چک حقوقی و چک کیفری قائل شیم. پیش از هرچیز باید بگیم که در هر دو مورد وجه چک قابل مطالبه و تقسیم بندی چک به دو دسته حقوقی و کیفری ارتباطی به توانایی مطالبه وجه اون نداره. اما فرق اونا در توانایی پیگرد کیفری از راه دادگاهای کیفریه. چک حقوقی توانایی پیگیری کیفری و مجازات رو نداره ولی چک کیفری قابل پیگیری کیفریه.

در چه مواردی یک چک حقوقی حساب می شه

۱. در صورتی که چک مدت دار باشه

چک باید مثل اسکناس واسه پرداخت نقدی به کار رود ولی در عرف جامعه ی ما اکثرا چک رو به شکل مدت دار استفاده می کنن. مثلا اگه فردی خریدی بکنه و چکی به تاریخ هفته بعد یا یکماه بعد یا حتی یکروز بعد صادر کنه اون چک مدت دار و حقوقیه و توانایی پیگیری کیفری نداره. حتی اگه اون مدت یک روزه به دلیل تعطیل بودن بانکا و ادارات در زمان انجام معامله، تعیین شده باشه. حال این سؤال پیش میاد که با توجه به اینکه عرفا افراد چک رو به شکل مدت دار استفاده می کنن پس به چه دلیل افرادی به دلیل ارسال چک بی محل زندانی هستن؟ در جواب باید بگیم که دلیل وجود اینجور معضلاتی اینه که افراد نتوانسته ان اثبات کنن که چک رو به شکل وعده دار استفاده کردن. پس در این رابطه نحوه ی اثبات این موضوع و روش دفاع دارای اهمیته.

۲. هروقت چک واسه تضمین انجام تعهد یا تضمین انجام معامله ای صادر شده باشه

چکی رو که منشأ ارسال اون بدهیِ صادر کننده و مبلغش برابرِ مبلغِ بدهیِ صادرکننده باشه میشه کیفری پیگیری کرد. مثلا حالتی رو در نظر بگیرین که فردی در ازای خرید یک آپارتمان، تموم یا قسمتی از مبلغ بدهی خود به فروشنده رو از راه ارسال چک می پردازه. در این حالت با رعایت بقیه شروط، چک می تونه توانایی پیگیری کیفری داشته باشه. ولی اگه منشأ ارسال چک تضمین انجام تعهدی باشه، قابل پیگیری کیفری نیس. مثلا در خرید آپارتمان بنگاه دار واسه اطمینان از حضور فروشنده جهت سند زدن به نام مشتری از فروشنده چکی واسه تضمین انجام این عمل دریافت می کنه و صادرکننده ی چک بدهی ای به ازای مبلغ چک نداره.

۳. در صورتی که چک سفید امضا صادر شده باشه

یعنی صادرکننده ی چک بدون قید مبلغ تاریخ و نامِ دارنده، فقط چک رو امضا و صادر کرده باشه.

۴. در صورتی که ثابت شه چک بدون تاریخ صادر شده

در صورتی که صادرکننده ی چک بتونه اثبات کنه که در زمان ارسال، چک رو بدون تاریخ صادر کرده مسئولیت کیفری نداره.

۵. هروقت دریافت چک به شرط تحقق شرطی باشه

مثلا در خرید آپارتمان خریدار چکی رو صادر می کنه ولی بین افراد اینطور توافق شده که دریافتِ مبلغِ چک پس از انتقالِ سندِ محضری صورت پذیرد. در اینجور حالتی چک پیگرد کیفری داره ولی چون اینجور شرطی در خود چک اشاره نمی شه واسه اثبات اون باید به قولنامها، صورت جلسها و شهادتِ شهود و … متوسل شد.

۶. در صورتی که چک واسه معاملات حروم و ربا صادر شده باشه

۷. هروقت دارنده ی چک تا ۶ ماه پس از تاریخِ چک، واسه دریافت مبلغ اون به بانک مراجعه نکنه یا تا ۶ ماه پس از ارسال گواهی نبود پرداخت (یعنی همون برگشتی چک) به مراجع ذی صلاح شکایت نکنه

مجازات چک کیفری

مجازات چک برگشتی چیه؛ رفع سوءاثر از چک برگشتی چیجوریه؟  آموزشی

ماده ۷ قانون ارسال چک، اصلاحی سال ۸۲ به بیان مجازات ارسال چک بی محل می پردازه:

  • اگه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ۱۰ میلیون ریال باشه به حبس تا بیشترین حد ۶ ماه محکوم میشه.
  • اگه مبلغ مندرج در متن چک از ۱۰ میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال باشه به حبس از ۶ ماه تا یکسال محکوم میشه.
  • اگه مبلغ مندرج در متن چک از ۵۰ میلیون ریال بیشتر باشه به حبس از یکسال تا ۲ سال و ممنوع بودن از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم میشه.
این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مسئول حمل و نقل و بررسی مسئولیت اون در شرایط مختلف 

طبق ماده ۱۰ همین قانون: هر کسی با علم به بسته بودن حساب بانکی خود چک صادر کنه به بیشترین حد مجازات مندرج در ماده ۷ محکوم می شه.

رفع سوءِاثر از چک برگشتی

طبق بخشنامهای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران کلیه ی امور مربوط به رفع سوءِاثر از چکای برگشتیِ افراد فقط از راه شعب و واحدهای تابعه ی بانکا و به شکل زیر امکان پذیره:

۱. تأمین موجودی

مشتری مبلغ کسریِ موجودی رو به سپرده ی جاری خود، واریز می کنه و بانک پس از رفعِ برگشتِ چک و پرداخت مبلغ اون به ذی نفع، نسبت به رفع سوءِاثر از سابقه چک برگشتی مشتری اقدام می کنه.

۲. ارائه لاشه ی چک برگشتی

مشتری لاشه ی چک برگشتی رو به بانک ارائه می کنه و بانک در قبال اون بهش رسید تحویل می ده.

۳. ارائه رضایت نامه ی محضریِ ذی نفعِ چک به بانک

در صورت محال بودن ارائه لاشه چک برگشتی به بانک بنابه دلایلی مثل مفقود شدن، به سرقت رفتن و سوختن، ذی نفعِ چک (شخصی که گواهی نامه ی نبود پرداختِ وجه چک به نام اون صادر شده) می تونه با حضور در دفترخانه ی اسناد رسمی، رضایت خود رو اعلام کنه و بانک با دریافت رضایت نامه ی مزبور، نسبت به رفع سوءِاثر از چک مورد نظر و باطل شدن اون اقدام کنه.

تبصره: اگه ذی نفعِ چک، شخصِ حقوقیِ دولتی یا نهادِ عمومیِ غیردولتی باشه، می تونه با ارائه نامه ی رسمی، رضایت خود رو اعلام کنه و بانک با دریافت رضایت نامه ی مزبور، نسبت به رفع سوءِاثر از چک مورد نظر و باطل شدن اون اقدام کنه.

۴. واریز مبلغ چک به سپرده ی قرض الحسنه ی جاری و بسته نمودن اون به مدت ۲۴ ماه

اگه ارائه لاشه ی چک یا رضایت نامه ی محضریِ ذی نفع به بانک ممکن نباشه، مشتری می تونه تا زمان تعیین تکلیف قطعیِ چک برگشتی یا بیشترین حد به مدت ۲۴ ماه با واریز برابرِ کسریِ موجودی به سپرده ی قرض الحسنه ی جاری خود، خواسته بسته شدن وجه مزبور رو واسه پرداخت چک برگشتی، به شعبه ی افتتاح کننده ارائه بده (به شرط اون که سپرده ی قرض الحسنه ی جاریِ مشتری پیش شعبه مفتوح و به وسیله مراجع قضایی بسته نشده باشه). در این شرایط شعبه ی افتتاح کننده موظفه ظرف پنج روز کاری، طی نامه ای، تأمین وجه چک رو به آگاهی شخصی برسونه که گواهی نامه ی نبود پرداخت به نام اون صادر شده تا اون با مراجعه به بانک، وجه چک رو دریافت کنه.

۵. ارائه حکم قضایی مبنی بر رفع سوءِاثر از سوابق چک برگشتی

۶. انقضای مدت نگهداری سوابق چکای برگشتی در سامانه ی اطلاعاتی بانک مرکزی

در صورت نبود اقدام مشتری نسبت به رفع سوءِاثر از سابقه چک برگشتی برابر با بندهای فوق، سابقه هر چک برگشتی فقط پس از انقضای مدت هفت سال از تاریخ ارسال گواهی نامه ی نبود پرداخت اون، به شکل خودکار از سامانه ی اطلاعاتی بانک مرکزی رفع سوءِاثر می شه.

تبصره ۱: مقررات نامبرده در این بند، به همه چکایِ برگشتیِ موجود در سامانه ی اطلاعاتی بانک مرکزی تسری پیدا میکنه.

توضیح ۱: در صورتی که مشتری ظرف مدت ده روز کاری پس از برگشت چک، اقدام به تأمین کسری موجودی سپرده ی قرض الحسنه ی جاری، ارائه لاشه ی چک یا رضایت نامه محضری ذ ی نفع چک به بانک و … نکنه، بانک موظفه اطلاعات مربوط به گواهی نامه ی نبود پرداخت رو به سامانه ی اطلاعاتی بانک مرکزی ارسال کنه.

تبصره ۲: بانک مکلفه بنا به خواسته مشتری و به خاطر آگاهی اون از سوابق چکای برگشتی خود در سامانه ی اطلاعاتی بانک مرکزی، اقدام به ارائه صورتِ کاملِ تعداد و مشخصات چکای برگشتی اون با درج تاریخ برگشت چک کنه. لازمه مشتریان محترم در صورت نبود رفع سوءِاثر چک خود، پس از گذشت هفت روز کاری از تاریخ تحویل خواسته خود به شعب بانک ملی ایران، به شعبه ی مربوطه مراجعه و خواسته خود رو پیگیری کنن.

تهیه شده در: chetor.com


۱

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید