سبک رهبریِ ذاتیِ شما کدامه؟

روی به انجام رساندن وظایف تأکید دارین یا ایجاد روابط محکم با اعضای تیم؟

این موضوع رو در نظر دارین که سبک رهبری ذاتی شما ممکنه واسه بعضی از موقعیتا مناسب تر باشه؟

در این مقاله، به بررسی مدل اقتضایی فیدلر می پردازیم و می بینیم که این مدل چیجوری کارآمدترین سبک رهبری در موقعیتای مختلف رو مشخص می کنه.

نکته:

در این تئوری واژه اقتضایی به معنی موقعیت یا شرایطیه که وابسته به (مقتضی به) شخص یا عوامل دیگریه.

آشنایی با مدل اقتضاییِ فیدلر

مدل اقتضاییِ فیدلر در وسطای ده ۱۹۶۰ به وسیله فرد فیدلر (Fred Fiedler) ارائه شد. اون دانشمندی بود که درباره شخصیت و ویژگیای رهبران مطالعه می کرد.

مدل اقتضاییِ فیدلر و مراحل به کارگیری اون " آموزشی

این مدل میگه که نمیشه یک سبک رهبری رو به عنوان بهترین سبک دونست. چون که اثر یک رهبر طبق موقعیتی که در اون قرار داره مشخص می شه. که این اثر نتیجه دو عامله؛ «سبک رهبری» و «مطلوبیت موقعیتی» (که عامل دوم بعدا کنترل موقعیتی نامیده شد.)

سبک رهبری

شناسایی سبک رهبری اولین مرحله در استفاده از این مدله. فیدلر باور داره که هر رهبری سبک رهبری مشخص خود رو داره و میشه اونو با مقیاسی که اون طراحی کرده اندازه گیری کرد. این اندازه (پرسشنامه) ناخوشایندترین همکار (LPC) نامیده شده.(شکل زیر)

در این پرسشنامه از شما خواسته می شه تا درباره شخصی که از کار کردن با اون کم ترین میزان لذت رو بردید، و واقعا ناخوشایندترین تجربه همکاری رو واسه شما رقم زده، فکر کنین. این شخص می تونه همکار شما یا هرکی دیگری که با اون کار می کنین باشه. اگه امتیاز کلی شما بالا باشه، به احتمال زیاد یک رهبر رابطه گرا هستین. اگه نمره کلی شما پائین باشه به احتمال زیاد شما یک رهبر وظیفه گرا هستین.

مدل اقتضاییِ فیدلر و مراحل به کارگیری اون " آموزشی

این مدل میگه که رهبران وظیفه گرا معمولا به بد ترین همکار خود با دید منفی نگاه می کنن و پس در پرسشنامه امتیاز کمتری کسب می کنن. فیدلر این افراد رو رهبران با LPC پایین نام گذاری می کنه و عنوان می کنه که افراد با LPC پایین در به انجام رساندن وظایف بسیار موثر عمل میکنن. اونا می تونن به سرعت یه گروه رو واسه به انجام رساندن وظایف و پروژه ها سازماندهی کنن. ایجاد روابط در اولویتای آخر اونا قرار میگیره.

در مقابل، رهبران رابطه گرا معمولا با دید مثبت تری به ناخوشایندترین همکار خود نگاه می کنن و امتیاز بالاتری به اونا میدن. این دسته از رهبران، که رهبران با LPC بالا نامیده می شن تمرکز بیشتری بر ارتباطات شخصی دارن و توانایی خوبی در مدیریت اختلافات و رفع مجادلات و اختلافا دارن. این افراد توانایی بیشتری در در پیش گرفتن تصمیمات پیچیده دارن.

مطلوبیت موقعیتی

  • رابطه رهبر با عضو گروه: این عامل نشون دهنده ی سطح احساس اطمینان و اعتمادیه که اعضای تیم تون به شما دارن. رهبری که در گروه خود اعتماد بیشتری رو به خود جلب کرده باشه، در موقعیت مطلوب تری نسبت به رهبران دیگر قرار میگیره.

  • ساختار وظایف: این عامل نشون دهنده نوع وظایفیه که تیم شما انجام می ده: شفاف و ساختاریافته یا مبهم و غیرساختاریافته. وظایف غیرساختاریافته، وظایفی هستن که رهبر و افراد گروه علم کمی درمورد چگونگی به انجام رساندن اونا دارن. به اینطور وظایف به عنوان عامل نبود مطلوبیت نگاه می شه.

  • وضعیت قدرت رهبر: نشون دهنده میزان قدرتیه که در هدایت ومدیریت گروه و تعیین پاداشا و توبیخات دارین. قدرت بیشتر وضعیت مطلوب تر رو به دنبال داره. فیدلر قدرت رو در دو دسته قوی و ضعیف تقسیم بندی کرده.

اجرا مدل اقتضایی فیدلر

مرحله ۱: سبک رهبری خود رو مشخص کنین

درباره ناخوشایندترین کسی که تا الان با اون کارکرده اید (چه در گذشته و چه در حال) فکر کنین.

با استفاده از جدول بالا پرسشنامه رو تکمیل کنین. طبق این مدل امتیاز بالاتر به این معنیه که ذاتا رابطه گرا هستین و امتیاز پایین تر نشون می ده که ذاتا وظیفه گرا هستین.

مرحله ی۲: موقعیت خود رو مشخص کنین

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   گفتگو حرفه ای با ۵ راه حل هوشمندانه 

به سؤالات زیر جواب بدین:

  • رابطه بین رهبر (شما) و اعضای گروه خوبه یا ضعیف؟
  • وظایفی که در حال انجام اونا هستین ساختاریافته ان یا بیشتر غیر ساختاریافته هستن؟ تجربه کمی در حل مسائل مثل دارین؟
  • میزان قدرت شما نسبت به تیم تون و مدیریت اونا قویه یا ضعیف؟

مرحله۳: کارآمدترین سبک رهبری رو مشخص کنین

همه این عوامل در جدول زیر اومدند؛ رابطه رهبر با عضو گروه، ساختار وظایف و وضعیت قدرت رهبر. ستون آخر در این جدول با توجه به سه عامل اشاره شده سبک رهبریِ موثر در هر موقعیت رو مشخص می کنه.

مدل اقتضاییِ فیدلر و مراحل به کارگیری اون " آموزشی

مثلا، تصور کنین که تازگیا در یک شرکت جدید شروع به کار کردین وجانشین یک رهبر گروه بسیار محبوب شدین که تازگیا بازنشست شده. شما تیمی رو رهبری می کنین که اعضای اون به شما اعتماد ندارن (پس عامل رابطه رهبر با اعضای گروه ضعیفه). وظیفهایی که همه با هم در حال انجام اونا هستین مشخص (ساختاریافته) است و وضعیت قدرت شما در سطح بالایی قرار داره، چون که شما رئیس بخش خود هستین و می تونین به گروه پاداش بدین یا اونا رو توبیخ کنین.

کارآمدترین سبک رهبری در این موقعیت، رهبری با LPC بالاست که در اون به عنوان رهبر گروه قبل از هرچیز بر برقرای و بهبود رابطه خود با اعضای تیم تمرکز می کنین.

در مثالی دیگر تصور کنین که تیمی رو رهبری می کنین که اعضای اون به شما علاقه دارن و واسه شما احترام زیادی قائل هستن (پس رابطه رهبر با اعضای گروه خوبه). پروژه ای که روی اون کار می کنین بسیار نوآورانهه و تجربه زیادی در اون ندارین (وظیفه ی غیر ساختاریافته) و وضعیت قدرت هم بالاست چون که در سِمَت مدیریت در موضع قدرت قرار گرفتین. در این موقعیت، کارآمدترین سبک، سبک رهبری وظیفه گراست.

نقد مدل اقتضایی فیدلر

انتقاداتی به مدل اقتضایی فیدلر وارده. یکی از مهم ترین این انتقادات از دست دادن انعطاف پذیری در این مدله. فیدلر باور داره که از اونجا که سبک رهبری ذاتی ما مشخص و ثابته، کارآمدترین روش واسه اداره موقعیتای مختلف، تغییر رهبر گروه و جایی واسه انعطاف پذیری رهبران قائل نشده.

مثلا، اگه یک رهبر با LPC پائین مسئولیت گروهی با روابط خوب و وظایف غیر ساختارمند رو به عهده داشته و وضعیت قدرت اون ضعیف باشه (ردیف چهارم جدول) طبق مدل فیدلر، به جای این که اون از سبک رهبری متفاوتی استفاده کنه، بهترین راه حل اینه یک رهبر با LPC بالا جانشین اون بشه.

اندازه (پرسشنامه) ناخوشایندترین همکار (LPC) هم دارای اشکالاتیه. اگه پس از تکمیل پرسشنامه امتیاز متوسطی به دست بیارین، مشخص نمی شه که از کدوم سبک رهبری استفاده می کنین.

چندین مقاله در نقد مدل اقتضایی فیدلر منتشر شده. در یکی از مطرح ترین اونا، در شماره سوم دوره سیزدهم نشریه ی معتبر Academy of Management منتشر شده. در این مقاله نویسندگان میگن که حتی در بهترین شرایط، اندازه LPC فقط ۵۰ درصد قابل اعتماده. این بدین معناست که، طبق نقد وارد شده به وسیله نویسندگان این مقاله، LPC اندازه معتبری واسه اندازه گیری تواناییای رهبری نیس.

از طرف دیگه ممکنه ناخوشایندترین همکار شما، فردی گیج و کم استعداد، یا مخالف و یا اصلا آدم بدذاتی بوده باشه. اگه بد شانس بوده باشین و در شغل خود فقط یه بار با همچین شخصی برخورد داشته اید، ممکنه کلا در دسته رهبران با LPC پائین قرار گیرید، در حالی که واقعا شخصیت مردم گرایی دارین.

نکته:

کارشناسان علم مدیریت فکر می کنن که در بیشتر موقعیتا رهبریِ تغییر گرا بهترین سبک رهبریه، اما با وجود این، استفاده از بقیه ی سبکای رهبری هم در زمانی لازمه. مدل اقتضایی فیدلر در خیلی از محیطای کاری در قرن بیست و یکم دیگر مفید واقع نمی شه. ممکنه بعضی وقتا به عنوان ابزاری واسه تعیین این موضوع که بیشتر روی روابط تمرکز شه یا روی وظایف، استفاده شه، اما باید هشیار باشین که از یک سبک رهبری فقط به دلیل اینکه این مدل اونو تعیین می کنه، استفاده نکنین و از قضاوت شخصی خود واسه بررسی موقعیتا بهره ببرین.

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید